Καλώς ορίσατε

Κυριακή, 16 Μαρτίου 2014

Καλημέρα και σήμερα...


...καλή και ευλογημένη Σαρακοστή...Φτάσαμε πάλι στην περίοδο της πνευματικής πάλης με τα πάθη μας...της ταπείνωσης,της χαρμολύπης,της αναζήτησης του ελέους...Φτιάξαμε και φέτος την Κυρά Σαρακοστή με ζυμάρι,την κεντήσαμε....
...τη στολίσαμε με τα "στολίδια" της περιόδου( οδηγίες και διακόσμηση στη σελίδα της Ελένης http://mazi-xeri-xeri.blogspot.gr/p/blog-page_4514.html την οποία και ευχαριστούμε)...στα χέρια της βάλαμε να κρατάει τον σταυρό για να θυμόμαστε πάνω του να σταυρώσουμε τον παλαιό άνθρωπο,τον γεμάτο πάθη...δεν βάλαμε το στόμα για να θυμόμαστε να τρώμε λίγο και να αποφεύγουμε την πολυλογία και την κατάκριση...έτσι όπως το λέει και το ποιηματάκι:
Την Κυρά Σαρακοστή
που είναι έθιμο παλιο
οι γιαγιάδες μας τη φτιάχναν
με αλεύρι και νερό
Για στολίδι της φορούσαν στο κεφάλι της σταυρό
και το στόμα της ξεχνούσαν
γιατί νήστευε καιρό
Και μετρούσαν τις ημέρες με τα πόδια της τα εφτά
κόβαν ένα τη βδομάδα, μέχρι να ρθει η Πασχαλιά!!!!!!
...την κρεμάσαμε δίπλα στην πόρτα της κουζίνας....κόψαμε ήδη και το πρώτο της ποδαράκι...
...ο καιρός στα μέρη μας πότε κλαίει...
...πότε γελάει...
...αλλά όσο κι κάνει ακόμη κρύο τα βράδυα...
...όλα το δείχνουν...είναι ολοφάνερο πως η Άνοιξη μπήκε με καμάρι...
...οι ανεμώνες στους αγρούς άνθισαν...

 ...οι μαργαρίτες στόλισαν και φέτος τα λιβάδια...
...χρώματα και υπέροχες ευωδίες στην αυλή μας...

...γέμισε το σπίτι ζωή και...τιτιβίσματα από τα νεογέννητα κοτοπουλάκια...
...γεννήθηκαν γερά και ζωηρούλικα...
...τρώνε σα μηχανές και μεγαλώνουν με ρυθμό τρελό...
...κομψοτεχνήματα τα νανάκια...
...οι δουλειές έχουν πληθύνει...όλα αυτή την εποχή θέλουν οργάνωση...ο κήπος,τα ζώα...Είναι και η εποχή των φυτωρίων,εποχή που βγάζουμε σπόρους και από τα είδη που δεν πήραμε το καλοκαίρι,όπως οι κολοκύθες...
 ...και οι μελιτζάνες,των οποίων ο σπόρος είναι δύσκολο να βγει το καλοκαίρι κι έτσι τον παίρνουμε αφού αφήσουμε τη μελιτζάνα να σαπίσει όλο το χειμώνα...


Τίποτα δεν πρέπει να αφήσει στην τύχη ένα αγροτικό σπίτι αν θέλει να έχει αυτάρκεια...Σήμερα,βέβαια,αυτό μπορεί να φαίνεται υπερβολικό αφού κάθε ανάγκη μας μπορεί να καλυφθεί και από άλλες πηγές όμως στα σπίτια των παππούδων μας η οργάνωση και η αυτάρκεια ήταν ζητήματα σοβαρά που αφορούσαν την επιβίωσή τους...
...ένα πολύ ωραίο κείμενο που βρήκα στην ακόλουθη σελίδα(http://users.sch.gr/vaxtsavanis/oikiaki_oikonomia.html ) μπορεί να αποδείξει του λόγου το αληθές...
    Τα παλιά χρόνια, ήταν συνεχής και αδιάκοπη η προσπάθεια της κάθε αγροτικής οικογένειας να εξασφαλίσει όσο το δυνατόν περισσότερα είδη διατροφής, για να μπορέσει να θρέψει την πολυάριθμη φαμίλια της.
                Για την εξασφάλιση αυτών των αγαθών, των τόσο απαραίτητων για τη συντήρησή τους, λειτουργούσε ένα ολοκληρωμένο σύστημα παραγωγής τους από την ίδια οικογένεια. Τα προσφερόμενα προϊόντα προς αγορά, από τα παντοπωλεία, ήταν απρόσιτα. Αυτά τα παντοπωλεία ήταν κάτι σαν τα σημερινά super-market, γιατί πούλαγαν όλα τα είδη της εποχής. Εκτός από τα τρόφιμα είχαν λιπάσματα, θειάφι, είδη κιγκαλερίας, βαφές, πρόκες… μέχρι και ασπιρίνες. Όμως ο πολύς κόσμος δεν είχε χρήματα για να τα αγοράσει. Ειδικά οι φτωχοί αγρότες έπιαναν χρήματα στα χέρια τους μόνο το καλοκαίρι που πούλαγαν τα προϊόντα τους. Είναι γνωστό ότι αρκετά παλιά, το εμπόριο γινόταν με ανταλλαγή προϊόντων. Αργότερα μπήκε το βερεσέ (αγορά με πίστωση). Οι πιο τακτικοί πελάτες των καταστημάτων αυτών ήταν τα πιτσιρίκια, αν και δεν έκαναν μεγάλους λογαριασμούς, που αγόραζαν συνήθως καραμέλες, στραγάλια και κανένα ξερολούκουμο.

Το βασικό είδος διατροφής ήταν βέβαια και τότε το ψωμί και μετά το λάδι. Όμως ο μεγάλος αγώνας ήταν για το ψωμί της χρονιάς. Προσπάθεια του κάθε αγρότη ήταν να αυξήσει την παραγωγή του σιταριού και του κριθαριού, για να χορτάσει η οικογένειά του ψωμί. Βέβαια το αποτέλεσμα δεν ήταν πάντα θετικό. Τότε αναγκάζονταν να αγοράσουν στάρι ή έτοιμο αλεύρι.Ο πλάστης, το πλαστήρι, η πινακωτή (σανίδια χοντρά από κορμούς πεύκων με κοιλώματα ανάλογα το μήκος), η μεγάλη πήλινη ή ξύλινη λεκάνη ήταν τα χρειαζούμενα νοικοκυράς, η οποία ζύμωνε το ψωμί της οικογένειας για ολόκληρη εβδομάδα. Από το βράδυ της προηγούμενης ημέρας έπιανε το προζύμι. Ένα κομμάτι ζυμάρι που είχε φυλαγμένο στην παγωνιέρα από το ψωμί της προηγούμενης εβδομάδας, το δούλευε με νερό και αλεύρι, έτσι που να γίνει πηκτός χυλός και τον άφηνε κουκουλωμένο με μάλλινη κουβέρτα όλη τη νύχτα. Μ’ αυτή τη μαγιά, πολύ πρωί την άλλη μέρα ζύμωνε το ψωμί, το κουκούλωνε και πάλι με την κουβέρτα και το άφηνε να ανεβεί. Ύστερα κράταγε πάλι ένα κομμάτι ζυμάρι (προζύμι), για να κάνει το ψωμί της επόμενης εβδομάδας. Με το υπόλοιπο έπλαθε 4-5 μεγάλα καρβέλια (όσα και οι θέσεις της πινακωτής), που ήταν στρωμένη με βαμβακερές πετσέτες καλά αλευρωμένες. Δίπλωνε τις πετσέτες πάνω από τα ψωμιά και σκέπαζε την πινακωτή με την κουβέρτα, για να μην κρυώσει η ζύμη και για να φουσκώσει γρήγορα. Όταν φούσκωνε το ψωμί, έβαζε την πινακωτή στον ώμο και το πήγαινε στο φούρνο

    Στην είσοδο της αυλής του κάθε σπιτιού δέσποζε η παρουσία του φούρνου. Σπίτι χωρίς φούρνο δεν υπήρχε κι αυτό γιατί ψωμί έτοιμο δεν πουλιόταν τότε. Αν κάποια οικογένεια τύχαινε να μην έχει, τότε ζύμωνε λίγα ψωμιά και τα φούρνιζε στη γειτόνισσα. Αρτοποιός της οικογένειας ήταν η ίδια η μάνα. Οι νοικοκυρές συνήθως χρησιμοποιούσαν μεγάλη σκάφη,  γιατί ζύμωναν πολλά καρβέλια (7-10, από 3 οκάδες και πάνω το καθένα). Μ’ αυτά θα πέρναγαν πολλές μέρες, γιατί το ζύμωμα και το άναμμα του φούρνου ήταν μια πολύ κουραστική δουλειά. Μόλις τελείωνε το ζύμωμα, έπλαθε τα ψωμιά, τα έβαζε πάνω σε τάβλες ή στις πινακωτές και τα σκέπαζε για να «γίνουν» με τη ζεστασιά, οπότε και θα ήταν έτοιμα για το φούρνισμα.                 Μετά άναβε το φούρνο. Έριχνε στη συνέχεια κλαριά για να κάψει καλά, οπότε και θα ήταν έτοιμος για το ψήσιμο. Τα κλαριά τα έσπρωχνε με το φουρνόξυλο και τα άπλωνε σε όλα τα μέρη του φούρνου για να είναι ομοιόμορφο το κάψιμο. Όταν ο φούρνος ήταν έτοιμος, τότε τραβούσε προς τα έξω πάλι με το φουρνόξυλο όλα τα κάρβουνα και τα μάζευε προς το εξωτερικό της πόρτας του φούρνου. Μετά με την πανιάρα (ένα κοντάρι, πάνω στο οποίο είχε δεμένο ένα βρεγμένο χοντρό πανί) σκούπιζε καλά το δάπεδο του φούρνου, για να είναι καθαρό. Τότε ερχόταν η σειρά του μεγάλου ξύλινου φτυαριού. Έβαζε πάνω στο φτυάρι το κάθε καρβέλι, το χάραζε μ’ ένα μαχαίρι και το φούρνιζε. Τελευταία έβαζε την προπύρα την οποία άφηνε έξω-έξω, κοντά στην πόρτα του φούρνου. Η προπύρα ήταν ακριβώς ίδια με τη σημερινή λαγάνα που τρώμε κάθε Καθαρή Δευτέρα. Ετοιμαζόταν πολύ πιο γρήγορα απ’ τα άλλα ψωμιά και τρωγόταν ζεστή. Στα παιδιά άρεσε πολύ με τουλουμοτύρι, σαν πρωινό φαγητό.  Εκεί άναβε το φούρνο με ξύλα και όταν ο φούρνός πύρωνε, έβαζε με ένα ξύλινο φτυάρι τα ψωμιά.

Το λάδι δεν δημιουργούσε το ίδιο άγχος, και τούτο γιατί εκείνοι που δεν κάλυπταν τις ανάγκες της χρονιάς είχανε τη δυνατότητα να αντιμετωπίσουν την έλλειψη αυτή. Μέλη της οικογένειας πήγαιναν και μάζευαν ελιές των μεγαλοπαραγωγών και αμείβονταν σε είδος και μ’ αυτό τον τρόπο κάλυπταν τις ανάγκες τους. Όταν λοιπόν εξασφαλιζόταν το ψωμί και το λάδι της χρονιάς, τότε ο επικεφαλής της οικογένειας έπαιρνε βαθιά ανάσα.
                Για όλα τα άλλα λειτουργούσε ο προαιώνιος θεσμός της οικιακής οικονομίας, δηλ. η οικογενειακή παραγωγή. Δεν αφήνανε καμία ευκαιρία να περάσει ανεκμετάλλευτη, προκειμένου να εξασφαλίσουν τα μέσα διατροφής. Σπέρνανε φακές, ρεβίθια, φασόλια και φυτεύανε πατάτες, ντομάτες και μποστάνια. Τις μέρες της μουστιάς, οι νοικοκυρές βράζανε μούστο και τον κάνανε πετιμέζι. Το βάζανε σε σταμνιά - μικρά κιούπια - και το φυλάγανε για το χειμώνα. Αποτελούσε μια εξαιρετική τροφή για μικρούς και μεγάλους. Αντικαθιστούσε τη ζάχαρη, που ήταν ακριβή για τη φτωχολογιά. Μ’ αυτό γλύκαιναν, το τσάι του βουνού, το χαμομήλι και τη φασκομηλιά που έπιναν. Οι νοικοκυρές ετοίμαζαν και πολλές σταφίδες και τις αποθήκευαν για το χειμώνα. Όσο αφορά τις ντομάτες, όταν είχαν σχετικά μεγάλη παραγωγή, τις λιώνανε μέσα στα σκαφίδια, τις αλατίζανε, τις σουρώνανε, για να μείνει μονάχα ο χυμός και μετά μέσα στον τέντζερη τις βράζανε ώσπου να πήξουν κι έτσι κάνανε τον ντοματοπελτέ. Μετά τον βάζανε σ’ ένα κιούπι, ρίχνανε από πάνω λάδι, για να μην έρχεται σε επαφή με τον ατμοσφαιρικό αέρα και μουχλιάσει κι έτσι είχανε ντομάτα να περάσουνε όλο το χειμώνα. Με το γάλα της γίδας κάνανε μπόλικο γλυκοτραχανά. Κόβανε το στάρι στο χερόμυλο με τις δύο μεγάλες κυλινδρικές πέτρες, το κάνανε πλιγούρι και μετά το βράζανε μέσα στο γάλα. Ήτανε κι ο τραχανάς μια από τις περιζήτητες χειμωνιάτικες τροφές.

  Το βαγένι με το κρασί, ήταν απαραίτητο σε κάθε σπίτι. Επίσης σε πρώτη θέση και τα λάχανα, που τα έλεγαν σε κάποιες περιοχές και μάπες.
                Όσο αφορά τα ζώα τους, οι τσοπάνηδες των ορεινών χωριών το χειμώνα, εάν είχαν μεγάλο αριθμό από γιδοπρόβατα, για να τα προφυλάξουν από τη παγωνιά, τα φέρνανε να ξεχειμάσουν κατά τον κάμπο και εκεί τα σκάριζαν (=έβγαζαν) για να βοσκήσουν. Σ’ αυτούς τους τσοπάνηδες, παραχωρούσαν τα χωράφια τους με το χορτάρι οι ντόπιοι, και σε αντάλλαγμα έπαιρναν τουλουμοτύρι έτοιμο μέσα στ’ ασκιά και μαλλιά προβατίσια ή γίδινα, που αποτελούσαν βέβαια την πρώτη ύλη για τον αργαλειό της κάθε νοικοκυράς.

                ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: Λαϊκές Παραδόσεις, Σταύρος Αβδούλος - Εκδόσεις Φιλίστωρ


 ...και πριν πιάσει για τα καλά η Άνοιξη και λείψει και ο ελάχιστος χρόνος για εργόχειρο ας παρουσιάσω και τα τελευταία πλεκτά που κατάφερα να φτιάξω στηριγμένη στις πληροφορίες από το διαδίκτυο...Τα λουλουδάκια είναι από το ιστολόγιο( http://littlewoollie.blogspot.gr/ )...

 ...προσαρμοσμένα στις ανάγκες του δκού μου εργόχειρου...



...τόσο ζωντανά που μπερδεύονται ακόμη και οι πεταλούδες...
...να δω τι θα τα κάνω τόσα μόμπιλε....
...όμως το χέρι μου δε λέει να σταματήσει....έχει κολλήσει στα πλεκτά εργόχειρα...Το πάθος του αρχάριου...
...όπως πολύ άρεσαν στην κόρη μου και τα πλεκτά γάντια με τις κουκουβάγιες...ζεστά και χαρούμενα...από το ιστολόγιο ( http://thegreendragonfly.wordpress.com/ )...


...τόλμησα και τα λαγουδάκια που σας έλεγα...μπελαλίδικα και για γερά νεύρα...ειδικά όταν φτάνω στα αυτιά τους...από το ιστολόγιο (http://thegreendragonfly.wordpress.com/ )...
...χαριτωμένα όμως...
...πολύ γουστόζικες και οι καρδούλες που στόλισαν το δωμάτιο της κόρης μου...από το ιστολόγιο (http://bunnymummy-jacquie.blogspot.gr/ )...
 
...αλλά και τα καπελάκια που στόλισαν τα βαζάκια με τη μαρμελάδα...

...πολλά χρώματα,τα χρειάζεται η μουντάδα των καιρών...
...έφτιαξα κι άλλη μία δόση από αυτή την καταπληκτική μαρμελάδα νεράντζι, που έγινε ανάρπαστη...
...αλλά πιο περήφανη είμαι για το γλυκό κολοκύθα που τόλμησα και έγινε πραγματικά υπέροχο -αν και πραγματικά μπελαλίδικο...τέσσερις μέρες μου πήρε-για το οποίο θα κάνω ξεχωριστή ανάρτηση γιατί...του αξίζει...
...με αυτά κι αυτά,λοιπόν,σας αφήνω...Το γλυκό κολοκύθα είναι έτοιμο και πρέπει να το βάλω σε βάζα και να το αποστειρώσω...Σκέφτομαι τη δουλειά που χρειάζεται και το πόσο δύσκολο είναι να πληρωθεί η δουλειά αυτή...Αξίζουν τα χειροποίητα γενικά και προσφέρουν το αίσθημα της πληρότητας σε όποιον καταπιάνεται αλλά και το συναίσθημα της αδικίας αν προσπαθήσει να επιβιώσει από αυτά...Σας εύχομαι...καλημέρα και σήμερα!!!!

7 σχόλια:

  1. παντα αξιολογη!ΠΑΝΤΑ !παιρνωντας απο δω νοιωθω οτι ο χρονος μου δεν χανεται ασκοπα..σε ευχαριστω καλη συνεχεια Σαρακοστης αδελφη μου

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. τι ωραία η κυρά Σαρακοστή!!!! δεν ήξερα πως τη φτιάχναν παλιά!!!! αχ πόσα όμορφα μας δείχνεις κάθε φορά!!!! χαίρομαι πολύ να μαθαίνω τόσα πράγματα για την παράδοσή μας.. φούρνο είχε και μένα η γιαγιά μου στο χωριό και φούρνιζε τα φαγητά και το ψωμί. ερχόταν θυμάμαι και από τη γειτονιά όσες δεν είχαν για να φουρνίσουν.. πιο πολύ μου έχει μείνει το φούρνισμα των εφτάζυμων.. ήταν φοβερή διαδικασία και η γιαγιά μου το έφτιαχνε τόσο μα τόσο νόστιμο!!! τελικά τα κοτοπουλάκια μια χαρά μου φαίνονται και ας είχατε το επεισόδιο με τη γάτα! :) πολύ όμορφα όλα τα πλεχτά σου και τα γαντάκια και τα λαγουδάκια, οι καρδούλες, τα καπελάκια για τις μαρμελάδες!! πανέμορφα!!! ευχαριστούμε πολύ!!!! :) φιλάκια

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Είσαι ενας παράδεισος Μαρία και σε ευχαριστώ που μας αφήνεις και μπαίνουμε μέσα. Τις αναρτήσεις σου τις διαβάζω και τις ξαναδιαβάζω γιατί παίρνω κουράγιο και αισιοδοξία .Γιατί μιλάνε για πράγματα που δεν έχω ζήσει σε όλο τους το μέγεθος αλλά που πιστεύω οτι θα είμαι τυχερή και θα ζήσω. Για την ζωή στην φύση, στο μεγαλείο της απλότητας που χαρίζει. Χρώματα, αρώματα, γνώσεις ,ιδέες όλα μαζί σε μια υπέροχη ανάρτηση. Να είσαι πάντα καλά Μαρία.
    (τα κοτοπουλάκια είναι εκείνα που παρακολουθούσε ή γάτα πάνω απο την κλωσσομηχανή ;;;)
    Φιλιά
    Μαρία.

    (οι προεγγραφές για τον αργαλειό άρχισαν Μαρία. Αν θέλεις ειδοποίησε την φίλη σου ,αλλά θα πρέπει να έρθει απο τον χώρο που γίνονται τα μαθήματα.αν ενδιαφέρεται στείλε μου μαιηλ να σου πω λεπτομέρειες.)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Καλή Σαρακοστή Μαρία μου αγαπημένη!
    Με υγεία κι ευλογία να περάσουμε τις Άγιες Μέρες!
    Όπως κάθε φορά που σε επισκέπτομαι, γέμισε η ψυχή μου γαλήνη κι ομορφιά. Ο Θεός να χαρίζει υγεία και δύναμη σε σένα και την οικογένειά σου!

    Καλό ξημέρωμα, σε φιλώ!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Μαρια μου τι ομορφα ξεχαστηκα ...διαβαζα και διαβαζα και μεταφερομουνα εκει παλια που οι ανθρωποι ειχαν λιγοτερα αλλα δεν τους ελλειπε τιποτε ...οχι σαν τωρα , πολυ ομορφα και ολα τα πλεκτα σου , το αρχαρια? τελεια ειναι και τα γαντια και τα μοτιφ , να εσαι γερη να φτιαχνεις , πολλα φιλιά!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Τι υπέροχη ανάρτηση, Μαρία μου !!!!!! Και τί δεν έχει !!!!!!!! Ξετρελάθηκα με τα κοτοπουλάκια !!!! Η μαμά μου έβαζε κάθε χρόνο αυγά στην κότα που κλωσούσε και θυμάμαι ακόμη πόσο ανυπομονούσα να βγουν τα πουλάκια !!!!
    Φιλιά !!!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή